Καθρέφτες αυτογνωσίας

8 Ιουλίου 2016

Καθρέφτες αυτογνωσίας

 Δε θα μπορούσε νομίζω  να φέρει κανείς αντίρρηση πως η Νιότη είναι ένα κομβικό σημείο στη ζωή του ανθρώπου. Κομβικό, μιας και  διαμορφώνουν οι νέοι  σε αυτή τη φάση της ζωής τη δική τους  στάση ζωής, ερωτοτροπώντας  με οράματα και αναζητώντας τη δική τους πυξίδα. Στέκομαι στους νεαρούς ταξιδευτές  που αναζητούν αμήχανα τους καθοδηγητές  στην πορεία προς την ολοκλήρωσή τους ως ενήλικοι πολίτες. Μνημονεύω τα πλάσματα που βρίσκονται  σε σταυροδρόμια  όπου τα  ερεθίσματα σχηματοποιούνται και παγιώνονται σε: θέσεις, απόψεις, “πιστεύω”.   

Aναφέρομαι στους Νέους  που νομοτελειακά θα επωμιστούν  με το βαρύ και ιερό καθήκον της συνέχισης της κοινωνίας, του κράτους,  της υπεράσπισής του, της εύρυθμης λειτουργίας του και  της διαύγειάς του, και που θα παίξουν καθοριστικό ρόλο  στην πορεία του για τις ερχόμενες δεκαετίες.

Σε αυτή τη  σημαντική διαδρομή τους,  έχοντας άσβεστη  την παρόρμηση,  άλλοτε εξυψώνουν, άλλοτε  υμνούν, άλλοτε γοητεύονται, ποθούν, αποδέχονται αλλά και άλλοτε απαξιώνουν , αφορίζουν “ πιστεύω”, “αξίες”  θεσμούς, πρόσωπα  και ιδέες. 
 Με  πρωτεύοντα  εφόδιά , αυτά που τους παρέχουν οι "δάσκαλοί" τους. Δηλαδή   το  σπίτι, το σχολείο, ο κοινωνικός περίγυρος,   ο πολιτικός λόγος  και η πολιτική πρακτική.  Ρουφούν τα δεδομένα που τους προσφέρονται  προσπαθώντας  να κατανοήσουν  δομές, λειτουργίες, κώδικες και  κανόνες.

      Αν  εμείς οι  “ δάσκαλοι” που συνοδεύουμε  τη νεότερη γενιά,   τους μαθαίνουμε με αγάπη και   αυστηρότητα   όρια, δεξιότητες και την ηθική τότε θα σταθούν αυτάρκεις στα πόδια τους. Έτσι, θα  γίνουν ικανοί να   εντοπίζουν σφάλματα  των προκατόχων τους και θα έχουν την ευφυΐα  να ανακαλύπτουν  λύσεις και πρακτικές εξυγίανσης.  Θα διαθέτουν την επιδεξιότητα να στιλβώσουν  θαμπωμένες αξίες, πεταμένες σε υγρά υπόγεια για χρόνια.  Θα χρησιμοποιούν το κατάλληλο διαλυτικό για  να απομακρύνουν τη σκουριά  και τη δυσάρεστη οσμή από παρωχημένες πρακτικές που διέβρωσαν τον κοινωνικό, πολιτικό και αξιακό τους ιστό. Και  ως  "ευαίσθητοι αισθητήρες” θα μετατρέπουν δεδομένα σε ενέργειες και πράξεις. Με αδιαπραγμάτευτο οδηγό πάντα την αυτογνωσία.

Γιατί  η αποδοχή του εαυτού τους, με τα καλά και   τα στραβά του, όταν τα καταφέρνουν και όταν δεν τα καταφέρνουν, είναι αυτό που θα τους στηρίξει στο να πάρουν τις σωστές αποφάσεις που αφορούν την προσωπική τους αυτοπραγμάτωση. Αυτό βέβαια προϋποθέτει να πάρουν την ευθύνη αυτής της διαδικασίας. Γιατί κανείς δεν εγγυάται ότι θα είναι ανώδυνη ή ευχάριστη.

   Αν όμως η προσφορά ημών των  «δασκάλων» είναι να τους στρέφουμε όλο και περισσότερο έξω από τον εαυτό τους με ψευτοδιλήμματα , αμφιθυμίες και παιδιάστικες δικαιολογίες οι ως άνω δεξιότητες μπαίνουν σε ντουλάπι με ξεθυμασμένη ναφθαλίνη. Θα ωριμάσουν οι νέοι μας ηλικιακά έχοντας όμως βρεφικά σαστίσματα και άγουρες φοβίες.

Για να το συγκεκριμενοποιήσω, παραθέτω κάποιες αμφιθυμίες που εισπράττουν οι νέοι μας και κάποιες αντιφάσεις της περιρρέουσας ατμόσφαιρας.

Α . Στα αυτιά των νέων μας περιφέρουμε  συνεχώς την άποψη πως το κράτος είναι κλέφτης και για αυτό οφείλουμε- δικαιούμαστε και εμείς να κάνουμε το ίδιο. Την ίδια στιγμή  μας  ακούνε να θυμώνουμε όταν  οι “ΑΛΛΟΙ”  δεν πληρώνουν τους φόρους που τους αναλογούν. ( Τους διδάσκουμε  τελικά να μην αγαπούν το Κράτος τους. Έτσι όμως δεν   εξασθενίζουμε   ανεπιστρεπτί   τη δυνατότητα εξυγίανσής του;)

Β. Ακούνε οι νεαροί πολίτες να βγάζουμε πύρινους λόγους υπέρ της αξιοκρατίας όμως, με την παραμικρή ευκαιρία  μας παρακολουθούν  να παρακάμπτουμε λίστες, συναδέλφους, συνανθρώπους για να ευνοηθούμε εμείς οι ίδιοι. (Μήπως έτσι καθίσταται η αξιοκρατία στο υποσυνείδητό τους  έννοια ελαστική που πάντα  κλείνει επιλεκτικά  το μάτι σε εμάς; )

Γ. Αντιμετωπίζουμε την κρατική μηχανή σαν φαύλη , ειδεχθή, ελεεινή, εχθρική αλλά συγχρόνως σαν πολύφερνη νύφη που αποζητάμε  διακαώς την εύνοιά της. Σχιζοθυμική  αναμφίβολα στάση με απρόβλεπτη συνέχεια.... 

Δ. Λάβροι εναντίον των πολιτικών που διόριζαν στο δημόσιο ενώ  αν κοιτάξουμε στον καθρέφτη ίσως αναγνωρίσουμε εμάς τους ίδιους και ίσως παραδεχτούμε πως διαιωνίζουμε ακούσια ή εκούσια αυτήν την κατάσταση.

Ε. Εκφράζουμε μίσος και απαξία για κράτη και λαούς και συγχρόνως εκφράζουμε το ζηλευτό μέγεθος της αξιοκρατίας που εφαρμόζουν αυτοί  “οι  επάρατοι”.

Στ. Μπολιάζουμε τους νέους  με τη χλεύη εναντίον των “ επάρατων”, όμως είμαστε ευτυχείς όταν διαπρέπουν δικοί μας άνθρωποι εκεί, στη χώρα τους. ( Έτσι όμως δεν τους στερούμε  την δυνατότητα ουσιαστικής ζύμωσης με άλλους πολιτισμούς;)

Ζ. Εκφραζόμαστε με έντονη διχαστική  διάθεση παίρνοντας ρόλο στομφώδους κήνσορα για καταστάσεις  που δε βιώνουμε οι ίδιοι : οι δημόσιοι υπάλληλοι για τους ελεύθερους επαγγελματίες, οι ιδιώτες για τους δημοσίους υπαλλήλους, οι ανίδεοι στα οικονομικά για τα οικονομικά,  οι μη έχοντες για τους έχοντες ......(καλλιεργείται φθόνος και  μίσος για συγκεκριμένες ομάδες ή άτομα. Γιατί άραγε; Για να καλυφθούν ανικανότητες, αδικήματα,  εμμονές ή έλλειμμα αυτογνωσίας;)

Η. Ξοδεύουμε αλόγιστα τη δύναμή μας  σε αγιοποιήσεις και δαιμονοποιήσεις αντί να διοχετεύουμε την ενέργειά μας σε δράσεις υγιούς αποκατάστασης αξιοκρατίας και νομιμότητας. 
Αυτό το αλόγιστα ανόητο ξόδεμα  αυξάνει όμως  την κοινωνική και πολιτική μας εντροπία . Εντροπία που ισοδυναμεί με  παύση της εξέλιξης  και βήματα επιτόπου ή  ακόμη και προς τα πίσω σε μονοπάτια  χορταριασμένης αποχαύνωσης.

Θ.   Διαγράφουμε τις  διαφορές μεταξύ ίδιου και ίσου,  εποικοδομητικής στήριξης και ελεημοσύνης, κριτικής και συκοφαντίας, κριτικής και λασπολογίας, δύναμης και υπεροψίας, δύναμης και λεκτικού αλυχτίσματος. ………. Αυτές οι  εννοιολογικές εξισώσεις ευνοούν  τον άκριτο φανατισμό και την ελλειμματική  κριτική ικανότητα.
Ι. Κουκουλωνόμαστε εύκολα και βιαστικά με το μανδύα ενός  ηθικού πλεονεκτήματος  γιατί μας δίνει αυτάρεσκα το δικαίωμα   να  λοιδορούμε άκριτα τη φαυλότητα των "άλλων" . 

      Θα ήταν βέβαια κατάφωρα άδικο και λανθασμένο αν δε μνημόνευα πως εμείς  ως γονείς παρέχουμε στα παιδιά μας ό,τι υλικό και ψυχικό απόθεμα διαθέτουμε .  Απλόχερα, ανόθευτα, αβίαστα και με πολύ συναίσθημα. Μόνο που αυτό πλέον δεν αρκεί. Οι δεξιότητες που πρέπει να αναπτύξουν τα παιδιά μας για να προχωρήσουν με θετικό πρόσημο  την κατάσταση που τούς παραδίδουμε, είναι ειδικού καιρού.

    Δε βοηθούν τα γκρίζα, στενάχωρα, γκρινιάρικα  παραμύθια. Ούτε οι χαρισματικοί ταγοί με” το αλάθητο του Πάπα” στο ένα χέρι σφιχτά αγκιστρωμένο και παιδιάστικες δικαιολογίες  αυτοσυγχώρεσης στο άλλο . Δεν είναι χρήσιμοι οι  ακκιζόμενοι “δάσκαλοι” που  χτίζουν καριέρες παρουσιάζοντας στους νέους  το δώρο της ΖΩΗΣ σαν βάρος αβάσταχτο, απεχθές και οδυνηρό ,την ευδαιμονία σαν κακιά αρρώστια , την ευτυχία σαν άπιαστο όνειρο και την επιδίωξή της αιτία αυτομαστιγώματος. Σε τι βοηθούν αυτοί οι κακορίζικοι που αποδομούν την πλειοψηφία της γενιάς των πατεράδων τους και τους κατευθύνουν στην ύβρη  να βλασφημούν τους γονείς τους αντί να τους δείξουν με συνέπεια το δρόμο της υγιούς δράσης και όχι της παθητικής μοιρολατρίας;       

    Όταν εισακούονται αυτοί  που χαϊδεύουν την παιδικότητα  και καλλιεργούν φόβο, μίσος και ενοχές τότε εκπαιδεύεται   ο  άνθρωπος στο να γίνει  συγχρόνως ανθρωπάκι και δυνάστης.  Διαστρεβλώνεται η έννοια της  Αγάπης και δημιουργούνται άνθρωποι ανελεύθεροι, υποταγμένοι.   Άνθρωποι που ενώ βαυκαλίζονται πως είναι επαναστατημένοι , παλεύουν άκριτα για τα "Θελω" , τα "πιστεύω"  άλλων, τρίτων για να γίνουν  αρεστοί, αποδεκτοί.  Εύκολα χάνοντας τον πραγματικό τους εαυτό, τη δική του δύναμη. 

    Μπορεί να καταγράφω τη συμβολή ( θετική ή αρνητική) παραγόντων στη διαμόρφωση πολιτών αλλά θέλω να ελπίζω πως πάντα στο τέλος θα υπερισχύουν   αυτοί οι  “ δάσκαλοι” που μαθαίνουν στους μαθητές τους να αξιοποιούν τον πόνο, να αποδέχονται τα συναισθήματά τους,  να αποφεύγουν ό,τι τους κάνει κακό,  να κινούνται   με επίγνωση σε ό,τι τους ενδυναμώνει προς τη ζωή και την ελευθερία τους,   να αφήνουν πίσω τους εξαρτήσεις που τους κρατούν ανίσχυρους, μικρούς, καθηλωμένους   και να αναλαμβάνουν ευθύνες που θα τους κάνουν δυνατούς, αυτάρκεις και ενήλικες.

Η σοδειά στο μέλλον θα δείξει  το σπόρο που σπείραμε εμείς ως γονείς, ως δάσκαλοι, ως πολίτες, ως πολιτικοί. Θα δείξει τη συμβολή μας στην εξέλιξη της επερχόμενης  γενιάς, όπως θα αναδείξει και την  εξέλιξη  του καθενός μας. Μιας και αυτό που έχουμε να διαχειριστούμε στην πορεία της ζωής μας είναι ο “χώρος” που μας δίνεται σε σχέση με τον “χρόνο”. Και αυτό θα είναι μετρήσιμο.

[ Στο παιδί μου δεν άρεσαν ποτέ τα παραμύθια

Και του μιλούσανε για Δράκους και για το πιστό σκυλί

Για τα ταξίδια της Πεντάμορφης και για τον άγριο λύκο

Μα στο παιδί μου δεν άρεσαν ποτέ τα παραμύθια

Τώρα, τα βράδια, κάθομαι και του μιλώ

Λέω το σκύλο σκύλο, το λύκο λύκο, το σκοτάδι σκοτάδι,

Α, φτάνει πια! Πρέπει να λέμε την αλήθεια στα παιδιά            Μ. ΑΝΑΓΝΩΣΤΑΚΗΣ.]