`Πλάνες που στηρίζονται σε κομμάτια αλήθειας. Κομμάτια αλήθειας που δίνουν άλλοθι σε πλάνες. Η γνώση και οι μνήμες σε μια διαμάχη με τις πλάνες

30 Αυγούστου 2015

Πλάνες που στηρίζονται σε κομμάτια αλήθειας. Κομμάτια αλήθειας που δίνουν άλλοθι σε πλάνες. Η γνώση και οι μνήμες σε μια διαμάχη με τις πλάνες

Ακούω γύρω μου συχνά επαναλαμβανόμενες απόψεις να εκφέρονται με τον ίδιο τρόπο, τις ίδιες ακριβώς εκφράσεις, τις ίδιες εύπεπτες και αφοριστικές φράσεις, χωρίς καμία διαφοροποίηση ή προσωπική πινελιά του ομιλούντος. Μας παρασέρνει συχνά ένα ρεύμα στερεότυπων ιδεών και λόγων επειδή ταιριάζουν στην πολιτική και κοινωνική μας ταυτότητα και έρχονται ακούραστα, πρόθυμα ,βολικά την κατάλληλη στιγμή για τη δικαιολογήσουν τις θέσεις μας. Το περίεργο είναι πως αυτό το ‘περιφερόμενο ’κύμα απόψεων δε στηρίζεται σε ανακρίβειες ή μόνο σε ανακρίβειες. Το ανησυχητικό είναι πως στηρίζεται και σε αλήθειες, ή πιο σωστά σε κομμάτια αλήθειας που του δίνουν και το άλλοθι της αληθοφάνειας και της αξιοπιστίας. Αυτές οι αποσπασματικές αλήθειες μπορεί να είναι σημαντικές αλλά συνυπάρχουν άρρηκτα με πολλές άλλες που έχουν όμως τελείως διαφορετική ανάγνωση . Είναι σαν να κοιτάς έναν μεγάλο πίνακα, εστιάζεις το βλέμμα σου σε ένα σημείο και το παρατηρείς με μεγενθυτικό  φακό αδιαφορώντας παντελώς για όσα παριστάνονται παραπέρα, τους συμβολισμούς, τα χρώματα, τις μορφές στον υπόλοιπο καμβά. Θα τολμήσω να παραθέσω κάποιες από αυτές τις απόψεις-φράσεις που με περιτριγυρίζουν τελευταία καθώς και κάποιες βαρύνουσες για μένα αλήθειες.

« Η Αργεντινή κατάφερε μόνη της να βγει από την κρίση»​.  Από αυτήν την κρίση που ξεκίνησε το 1998 κράτησα τρία γεγονότα.

Το πρώτο, μια σκηνή από τις ειδήσεις τον Μάρτιο του 2002. Στο Ροσάριο, της δεύτερης μεγαλύτερης πόλης της Αργεντινής, δίπλα στην περιφερειακή οδό ανατράπηκε ένα φορτηγό με 22 αγελάδες. Οι κάτοικοι της πόλης έκοβαν με τα χέρια τους τα σκοτωμένα ή μισοπεθαμένα ζώα για να εξασφαλίσουν λίγο κρέας.  

Το δεύτερο, μια είδηση της περιόδου της κρίσης: « Ένα νέο ναρκωτικό αρχίζει να κυκλοφορεί στις πιάτσες του Μπουένος Άιρες. Το πάκο, ή αλλιώς «ο κλέφτης του μυαλού» ή «ο εξολοθρευτής των φτωχών». Εργαστήρια άρχισαν να παράγουν κρυσταλλική κοκαΐνη, που από τα υπολείμματα, τα σκουπίδια της κατεργασίας της έφτιαξαν το πάκο. Η τιμή του ήταν 30 λεπτά το γραμμάριο, επομένως ήταν προσιτό στους φτωχούς και εξαθλιωμένους νέους της κρίσης. »

Το τρίτο, η ικανοποίηση από την αυτοδιαχείριση ορισμένων εργοστασίων από τους ίδιους τους εργαζόμενους. Υπερήφανοι για την προσπάθειά τους να βάλλουν σε επανεκκίνηση εργοστάσια της κατεστραμμένης οικονομικά και κοινωνικά χώρας εμφανίστηκαν στον φακό ενός τηλεοπτικού συνεργείου κάποιοι εργαζόμενοι.

Θα οφείλαμε να εκφράσουμε ένα μεγάλο μπράβο αν το ενδιαφέρον μας στρεφόταν αποκλειστικά και μόνο στην ικανότητα αυτοδιαχείρισης αυτών των ανθρώπων. Όμως αυτό το σύνθετο πάζλ της χρεωκοπίας και των πιθανών λύσεών της έχει πολλά κομμάτια με δυσανάλογα μεγέθη. Το σημαντικότερο αφορά τους νέους , τα παιδιά που μεγαλώνουν, τα παιδιά που ψάχνουν στηρίγματα γύρω τους, αφουγκραζόμενα  τις δονήσεις της κρίσης. Με τον στείρο εγωισμό που επικράτησε, την πλήρωσε μία, ίσως την πληρώσουν και δύο, ίσως να είναι και τρείς οι γενιές νέων που θα καθηλωθούν εξαθλιωμένες και απομονωμένες στον τόπο τους. Οι λύσεις που έδωσαν οι ιθύνοντες τότε βασίστηκαν κυρίως στην παλινόρθωση της οικονομίας με αποκλειστικά δικές τους δυνάμεις. Αξιοθαύμαστο ; Ίσως. Νεκρό τοπίο για τους νέους όμως. Η λύση της αλαζονικής  αυτοεπιβεβαίωσης κυριάρχησε. Βέβαια  θα ορθοποδήσει  στο μέλλον η Αργεντινή. Θα ακμάσει ξανά. Και η ιστορία θα αποτιμήσει τις απώλειες. Οι περίοδοι ανάπτυξης, ευημερίας, κρίσης, ακμής, παρακμής, φτώχειας, ειρήνης, πολέμων εναλλάσσονται σχεδόν πάντα στη ζωή ενός κράτους με άναρχη σειρά, άναρχη διάρκεια, άναρχη ένταση. Ακόμα στον πλανήτη μας ισχύει ότι την καταιγίδα την διαδέχεται η ηρεμία. Και για αυτό είναι χρήσιμος πάντα αυτός που μπορεί να προβλέψει εγκαίρως τη διάρκεια, την ένταση και τις συνέπειες μιας καταιγίδας.

Συνεχίζω με εκφράσεις με ειδική βαρύτητα για κάθε πολίτη, όπως εθνική υπερηφάνεια, εθνική ταπείνωση, αυτονομία, αξιοπρέπεια…. Πάνω στην αλήθεια ή στην διαστρέβλωσή τους γιγαντώθηκαν το τελευταίο διάστημα πολιτικά κόμματα, ιντερνετικά sites, φανατισμοί.  Σαν αντανακλαστική αντίδραση στη διάθεση  ορισμένων να εκμεταλλευτούν, να παραπλανήσουν ή να παραπλανηθούν, να εξαπατήσουν ή να εξαπατηθούν, να βαυκαλιστούν ως πατριώτες χρησιμοποιώντας αυτές τις ανυπέρβλητες αξίες, εμφανίζεται στη μνήμη μου η Αλβανία. Η πρώτη γνώση μου για την Αλβανία. Φοιτήτρια στην δεκαετία του ΄80 στάθηκα, εντυπωσιασμένη, σε μιαν είδηση. Η Αλβανία είχε καταφέρει να κατασκευάσει το πρώτο δικό της τρακτέρ και το περιέφερε στην πλατεία των Τιράνων για να το θαυμάσουν οι πολίτες. Όλοι γνωρίζουμε την κατάσταση που επικρατούσε σε αυτή τη χώρα τότε. Είχε τα χαρακτηριστικά που κάποιοι οραματίστηκαν και για την δική μας πατρίδα. Εθνική καθαρότητα, υπερηφάνεια και αξιοπρέπεια, όμως και απομονωτισμός, κλειστά σύνορα, εσωστρέφεια. Η συνέχεια της μοίρας τους μας είναι νομίζω αρκετά γνωστή.

 Όλοι έχουμε τις προσωπικές μας παρωπίδες. Ενηλικιώνονται μαζί μας, σχηματοποιούνται μετά από ηθελημένες ή μη διεργασίες που αφήνουν το βαθύ τους αποτύπωμα . Ο τρόπος που μεγαλώσαμε, οι γονείς μας, το περιβάλλον, έμψυχο και άψυχο, οι άνθρωποι  που συναντήσαμε κυρίως στην εφηβεία και  μετεφηβεία, οι ερωτικοί σύντροφοι, και όλα αυτά επεξεργασμένα από το DNA μας, το δικό μας DNA , δίνουν την τελική κλίση της οπτικής που βλέπουμε τα πράγματα. Έχουμε υποχρέωση όμως όλοι μας να ανοίξουμε τις παρωπίδες να τις καταστήσουμε αποκλίνουσες και όχι συγκλίνουσες .Γιατί οι συγκλίνουσες θωρούν τον κόσμο περιορισμένα, μέσα από στενέματα. Πώς θα αιτιολογούσαμε άραγε την διάθεση κάποιου να πιστέψει και να προωθήσει τη φράση:  «όταν εμείς χτίζαμε Παρθενώνα εσείς χτίζατε το Άουσβιτς»; Έλλειμμα γνώσης, γνώσεων; Όχι απαραίτητα. Είναι επιλογή. Επιλογή θεώρησης του κόσμου μέσα από ένα περιορισμένο, προσωπικό πρίσμα. Επιλογή συλλογιστικών αλμάτων  που γιγαντώνονται και περιορίζουν τη δίοδο προς το μπαλκόνι του κόσμου. Κερδίζει το μίσος, και το μίσος έχει δύναμη και κλείνει βίαια πόρτες. Πόρτες συνεννόησης, συνύπαρξης, κατανόησης, διαλόγου.

Αν αναζητούσαμε τις δικές μας παρωπίδες θα τις βρίσκαμε ανοικτές, αποκλίνουσες  ή μήπως όχι;